niedziela, 26 czerwca 2016

CZĄSTKI ELEMENTARNE

„Pisana z perspektywy dalekiej przyszłości historia dwóch braci, biologa molekularnego Michela oraz Brunona, seksoholika na krawędzi obłędu, to szokujący portret społeczeństwa w stanie rozpadu, gdzie pociechę może stanowić jedynie rozpasanie seksualne. Radykalne sądy autora wymierzone są głównie w pokolenie ’68 i wywodzący się z niego francuski establishment, jednak w gruncie rzeczy dostaje się wszystkim: lewicy, prawicy, białym, czarnym, hipisom, grubasom, Brazylijczykom, Salmanowi Rushdiemu, Aldosusowi Huxleyowi, a także niemieckim różokrzyżowcom. – Co, nie podoba się? – powiada autor. – No i bardzo dobrze!”
 
Takim opisem na tylniej części okładki wita nas (albo raczej żegna) książka Michela Houellebecq’a „Cząstki elementarne” w najnowszej edycji przygotowanej przez wydawnictwo W.A.B. Z przytoczonego powyżej opisu można wywnioskować, że książka jest w zasadzie prowokacją, mającą zszokować czytelników radykalnymi sądami, a także że jest narzędziem, za pomocą którego Autor stara się „dokopać” różnym grupom społecznym i osobom. Czy tak jest w istocie? Czy wizja ukazana w „Cząstkach elementarnych” jest naprawdę radykalna i szokująca? Czy rzeczywiście chodzi tylko o „dokopanie” przysłowiowym białym, czarnym i żółtym?

W jednym ten opis na pewno się nie myli – książka zapis życia dwóch przyrodnich braci, Michela Dzierżyńskiego i Brunona Clementa. Historia ich życia jest niezwykle charakterystyczna dla pewnego pokolenia z Zachodniej Europy. Nie na darmo o Brunonie pada w książce takie oto zdanie:

„(…) hedonistyczna wizja życia, pole działania sił budujących jego świadomość i pragnienia były wspólne dla całego pokolenia. (…) Jego motywacje, wartości, pragnienia: nic w najmniejszym nawet stopniu nie odróżniało go od rówieśników.” (217-218)

Poniższy tekst chciałbym poświęcić temu, czym dla mnie jest ta książka – opisem kondycji współczesnego człowieka.

Nie można jednak rozpocząć rozważań nad losami braci Brunona i Michela bez pewnego szerszego kontekstu społecznego, na który składają się: dominujący w tym czasie styl życia oraz wyznawane przez większość poglądy na świat, a to z tego powodu, że narrator równie wiele miejsca, co osobistym losom Brunona i Michela, poświęca właśnie temu tłu ich życia. Dla udowodnienia, jak bardzo wyznawana przez większość filozofia życia wpływa na ich losy, trzeba przywołać zdanie z prologu książki:

„W czasach, w których żył Dzierżyński, filozofię uważano na ogół za naukę pozbawioną jakiejkolwiek praktycznej, a nawet obiektywnej wartości. W istocie wizja świata, jaka w konkretnym momencie przeważa wśród większości członków danego społeczeństwa, determinuje jego gospodarkę, politykę oraz obyczaje.” (5)

Ciąg dalszy nastąpi…

Cytaty pochodzą z książki: M. Houellebecq, Cząstki elementarne, Grupa Wydawnicza Foksal, Warszawa 2015, w tłumaczeniu A. Daniłowicz-Grudzińskiej