niedziela, 17 lipca 2016

REWOLUCJA SEKSUALNA



W „Cząstkach elementarnych” ważne miejsce zajmuje opis zmian zachodzących w zachodnich społeczeństwach w dwudziestym wieku. W poprzednim wpisie omówiliśmy zagadnienie pewnego modelu zachowania nazwanego przez narratora modelem „flirtu nastolatków”. Okazało się, że promowanie wśród młodzieży stylu życia, w którym chodzi się na randki, rzuca chłopaków/dziewczyny, by potem zacząć „chodzić” z kim innym, odniosło taki skutek, że i w dojrzałym życiu te osoby nie chcą z takiego stylu życia rezygnować.

W dalszej części książki narrator opisuje nam kolejne bardzo intrygujące zjawisko – współzawodnictwo seksualne. Podkreślam, że jego przyczyny są równie ciekawe, co samo zjawisko. Przeczytajcie sami:

 „(...) W okresie jego [Brunona – jednego z dwóch braci, głównych bohaterów książki] dojrzewania drapieżne współzawodnictwo ekonomiczne, panujące w społeczeństwie francuskim od dwóch wieków, uległo pewnemu złagodzeniu. Coraz częściej przyjmowano do wiadomości fakt, że warunki ekonomiczne powinny właściwie zmierzać ku równości. (..) Nic więc nie zachęcało Brunona do wybijania się spośród masy swoich rówieśników. (…) Nieoczekiwanie, w łonie owej klasy średniej, do której przyłączali się stopniowo robotnicy i urzędnicy – lub, ściślej mówiąc, wśród dzieci owej klasy średniej – otworzyło się nowe pole narcystycznego współzawodnictwa.” (76)

Chodzi o współzawodnictwo seksualne. Nie będę przytaczał tej części książki w całości. Dopowiem jedynie, że potem następuje opis wycieczki językowej do Niemiec, w której brał udział Bruno, a w której doszło do swoistego współzawodnictwa pomiędzy uczestnikami – zwycięzca zaliczył 37 (słownie: trzydzieści siedem) dziewczyn. Bruno, biorący również udział w tej rywalizacji, zdobył się w tym czasie jedynie na pokazanie penisa sklepikarce.

Jednak nie to jest tutaj najważniejsze – najważniejsze jest to, że w państwie dobrobytu, którym próbowała być Francja, jedynym polem rywalizacji (która to rywalizacja bądź co bądź jest elementem ludzkiej natury) stał się seks. Zniknęło współzawodnictwo ekonomiczne, bo według obowiązującej filozofii każdemu od państwa należy się tyle samo. Dodam jeszcze, że skoro filmy, muzyka i czasopisma nakręciły modę na seks, to oczywiste jest, że i on stał się polem do konkurencji. Odbyło się to oczywiście kosztem osób takich jak Brunon, którzy tej sztucznie narzuconej rywalizacji nie byli w stanie podołać.

W podobnych rozważaniach ciekawe jest również to, że czasami poważne komplikacje mogą być powodowane przez z pozoru błahe przyczyny. Nigdy bym nie powiązał państwa welfare state z rewolucją seksualną. A jednak takie powiązanie istnieje. Należy oczywiście pamiętać, że na jakiś skutek składa się wiele przyczyn, które z pozoru mogą być niewinne, a złożone razem prowadzą do niezamierzonego efektu.

Wspomnijmy jeszcze raz o tym swego rodzaju współzawodnictwie, bo narrator kończy ten temat z bardzo smutną konstatacją:

„Nieco później globalizacja zapoczątkowała współzawodnictwo o wiele bardziej brutalne, które miało rozwiać marzenia o integracji całej ludności w jedną klasę średnią, dysponującą coraz większą siłą nabywczą; szerokie warstwy społeczne zaczynały bowiem żyć w warunkach lęku, niepewności i rosnącego bezrobocia; lecz zaciekłość współzawodnictwa seksualnego wcale przez to nie zmalała; wręcz przeciwnie.” (77)

Francja znalazła w grupie krajów średnio-rozwiniętych, z ludźmi, na których czeka nędza, spędzających czas w poczuciu niepewności i goryczy. Nędza bierze się z niemożliwości konkurencji ekonomicznej z krajami takimi jak Chiny, Korea czy Japonia, w których poglądy, że państwo ma być dostarczycielem dobrobytu poprzez wyrównywanie szans, są poglądami nieznanymi. Tak więc okazuje się, że z tej całej ideologii ostało się jedynie współzawodnictwo seksualne, jako jej niezamierzony skutek. Swoją drogą to ciekawe, że często zamierzone efekty jakichś działań okazują się nietrwałe, a te, które pojawiły się niejako obok nich i to trochę z przypadku, okazały się niemal wieczne.

Ciąg dalszy nastąpi


Cytaty pochodzą z książki: M. Houellebecq, Cząstki elementarne, Grupa Wydawnicza Foksal, Warszawa 2015, w tłumaczeniu A. Daniłowicz-Grudzińskiej